Reklama
  • Środa, 2 grudnia 2015 (11:05)

    Alergia. Podział i rozpoznanie

Alergia pokarmowa

Wynika z niewłaściwego funkcjonowania układu odpornościowego organizmu. Reakcja alergiczna może wystąpić natychmiast po zjedzeniu pokarmu lub kilka, kilkanaście godzin później.

Reklama

Najlepsze efekty przyniosłoby unikanie alergenów, ale rzadko jest to możliwe. Ponieważ nie ma leku, kóry mógłby wyleczyć z alergii, w terapii stosuje się preparaty usuwające objawy lub je zmniejszające. Pomocne są też metody niefarmakologiczne.

Wiele alergii na pokarmy jest dolegliwością przejściową, występującą tylko w dzieciństwie.

Najczęściej występuje u dzieci. U dorosłych pojawia się zwykle wtedy, gdy chory cierpi już na innego rodzaju uczulenia. Alergii pokarmowej sprzyja zanieczyszczenie żywności substancjami konserwującymi, przedłużającymi świeżość i spulchniaczami. Uczulenie może też wystąpić po wypiciu mleka zwierząt karmionych paszą z dodatkiem np. antybiotyków lub po zjedzeniu ich mięsa.

Mechanizm

U niektórych osób, gdy alergen po raz pierwszy dostanie się do organizmu, limfocyty Turuchamiają produkcję przeciwciał IgE (immunoglobuliny E). Specjalizują się one w rozpoznawaniu i unicestwianiu wroga. Po zniszczeniu intruza niewielka ich ilość pozostaje we krwi i przyczepia się do powierzchni komórek tucznych, tzw. mastocytów.

Gdy po raz kolejny nawet niewielka ilość alergenu dostanie się do organizmu, łączy się z przeciwciałami i zaczyna toczyć walkę. W jej wyniku błona komórek zostaje naruszona. Z wnętrza wydostają się substancje o właściwościach prozapalnych (m.in. histamina, leukotrieny). Organizm reaguje uczuleniem.

Objawy

Do typowych należą: wymioty, biegunki, krew w stolcu, a także zmiany skórne, tzw. lakierowane policzki. Mniej charakterystycznymi objawami są zawroty głowy, silne migreny, kłopoty ze słyszeniem niektórych dźwięków, zaburzenia widzenia, rozdrażnienie, uczucie podekscytowania lub odwrotnie – apatia. Z najnowszych badań wynika, że u dorosłych mogą wywołać zapalenie jelit, żołądka, a także przewlekłe zaparcia i nadmierną senność.

Farmakologia i natura

Pierwsze skutki działania leków antyalergicznych pojawiają się dopiero po kilku dniach. Najczęściej podaje się preparaty antyhistaminowe. Blokują one wydzielanie histaminy, odpowiedzialnej m.in. za obrzęk błon śluzowych, swędzenie i pokrzywkę.

Przeważnie zawierają cetyryzynę lub loradynę, które są dobrze tolerowane przez organizm, ale mogą wywołać senność. Są dostępne w tabletkach, kroplach, syropach. Substancje, które podobnie jak histamina nasilają stan zapalny są leukotrieny. Ich działanie hamują leki antyleukotrienowe.

Na 2-4 tygodnie przed kontaktem z alergenem można podać kromony (leki te działają z opóźnieniem).

We wszystkich postaciach chorób alergicznych można zastosować glikokortykosteroidy, czyli sterydy. W alergicznym nieżycie nosa stosowane są preparaty donosowe działające miejscowo, w astmie wziewne, natomiast w chorobach skóry w postaci maści i kremów. W ciężkich postaciach alergii, np. w stanie astmatycznym są podawane dożylnie.

Metody naturalne

W łagodzeniu objawów może pomóc światło lamp wydzielających promieniowanie UVA i UCB o określonym stężeniu. Zwolenników ma również homeopatia. Stosuje się preparaty do użytku zewnętrznego i wewnętrznego, wykonane na bazie pokrzywy żegawki, bryonii, apisu, nanercza, sumaka jadowitego.

Na to uważaj!

Najczęściej uczulają: ❖ białko krowiego mleka ❖ białko jajek ❖ truskawki, pomidory, seler ❖ owoce cytrusowe ❖ kakao, czekolada ❖ miód naturalny ❖ ryby, owoce morza ❖ orzechy ❖ soja ❖ gluten

Alergia często jest mylona z przezię- bieniem. Jednak przy nim śluzówka nosa jest biała, a przy alergii zaczerwieniona.

Punktowy (prick)

Krople alergenu nanosi się na ramię lub przedramię i nakłuwa skórę. Jeśli po 15-20 minutach pojawi się zaczerwienienie i bąbel, świadczy to o alergii.

Płatkowy

Stosuje się go w alergiach kontaktowych i pokarmowych. Nasączoną alergenem bibułkę nakleja się na 48 godzin na skórę. Rumień świadczy o alergii.

Prowokacyjny donosowy

Pomocny w diagnostyce alergii wziewnej. Badany alergen podaje się w postaci inhalacji lub aplikacji do jamy nosowej. Ocenia się stopień reakcji błony śluzowej nosa.

Prowokacji spojówek

Do jednego oka zakrapla się wyciągi alergenowe o wzrastającym stężeniu, do drugiego rozcieńczalnik. Zaczerwienienie i świąd wskazują na prawdopodobieństwo uczulenia.

Rodzaje alergii

Kontaktowa. Alergeny wnikają przez skórę. Uczulać mogą m.in. detergenty, barwniki w odzieży, kosmetyki, metale znajdujące się w biżuterii lub klamrach pasków (zwłaszcza nikiel), lateks. Schorzenie objawia się suchą, łuszczącą się skórą i swędząca wysypką zwykle w miejscach kontaktu z alergenem. Mogą pojawić się dolegliwości charakterystyczne dla alergii wziewnej (katar, zapalenie spojówek) lub pokarmowej (biegunka, wymioty).

Polekowa. Coraz częściej spotykana. Przyczyną są antybiotyki i leki przeciwzapalne oraz przeciwbólowe. Może wystąpić uczulenie zarówno na substancje czynne, jak i pomocnicze. Najczęściej pojawia się osutka polekowa lub pokrzywka. Mogą jednak także wystąpić obrzęki gardła, języka, a nawet reakcja anafilaktyczna. Ta alergia mija po odstawieniu leku.

Krzyżowa. To szczególny rodzaj alergii, w której wytwarzane przeciwciała IgE przeciwko jednemu alergenowi rozpoznają lub wiążą się z podobnym białkiem, ale pochodzącym z innego źródła. Oznacza to, że u osoby uczulonej na jeden alergen może wystąpić reakcja po kontakcie z innym, o zbliżonej budowie chemicznej.

Tak więc gdy jesteś uczulona na pyłki brzozy, zareagujesz alergią po zjedzeniu jabłek, gruszek, selera i marchwi. Przy uczuleniu na lateks możesz mieć objawy po spożyciu bananów, awokado i kiwi. Przy alergii na jajka uczulenie wystąpi też po spożyciu drobiu.

Odczulanie

Immunoterapia swoista (SIT), nazywana potocznie odczulaniem alergicznym, polega na wielokrotnym podawaniu stopniowo zwiększanych dawek szczepionki alergenowej. Dochodzi do zmniejszenia stężenia specyficznych przeciwciał IgE, odpowiedzialnych za reakcję alergiczną.

Podczas odczulania szczepionki mogą być podawane różnymi drogami: wstrzyknięciami pod- i śródskórnymi, doustnie, podjęzykowo oraz dooskrzelowo i donosowo w formie inhalacyjnej. W przypadku alergii sezonowych istotny jest moment rozpoczęcia odczulania. I tak np. osoby uczulone na pyłki leszczyny kurację powinny zacząć już w październiku.

Odczulanie stosuje od 5. roku życia. U osób starszych ogranicza je współistnienie chorób przewlekłych, takich jak nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa, upośledzenie przepływu krwi w naczyniach mózgowych.

Analiza próbek krwi

RAST (radioalergosorpcja). Polega na określeniu stężenia przeciwciał IgE reagujących z określonym antygenem. Pobiera się próbkę krwi i bada jej reakcję ze standaryzowanymi antygenami osadzonymi na podłożu stałym (np. na płytce szklanej). Jeżeli występuje reakcja alergiczna, krew zaczyna wytwarzać przeciwciała zwalczające substancje alergizujące.

Badanie jest bezpieczne, można je przeprowadzać nawet u najmłodszych (testy skórne dają wiarygodne wyniki dopiero ok. 3. roku życia). RAST nie wymaga odstawienia leków przeciwalergicznych. ALCAT Ponieważ krwinki białe zmieniają się pod wpływem alergenów pokarmowych, podczas testu pobiera się próbkę krwi i po podaniu alergenu obserwuje ich zachowanie.

Komórki układu immunologicznego monitorowane są przez aparaturę komputerową. Monocyty, limfocyty, nulocyty i płytki krwi, na które działają alergeny, mogą ulec zniekształceniu lub całkowitemu zniszczeniu. Do testu wykorzystuje się różne alergeny. m.in. pleśń, pokarmy, związki chemiczne, leki. Sprawdza się również, które alergeny są najsilniejsze.

Inne badania

Dooskrzelowy test wziewny. Służy do oceny reakcji dolnych dróg oddechowych na alergen. Polega na wdychaniu aerozolu z alergenem. Stopień nasilenia reakcji ocenia się na podstawie badania spirometrycznego. Test wykonuje się tylko w warunkach szpitalnych, ponieważ u osób uczulonych może prowadzić do silnego skurczu oskrzeli (napadu duszności).

Spirometria. Polega na mierzeniu określonych objętości i szybkości przepływu powietrza w drogach oddechowych. Pozwala na ocenę stopnia upośledzenia przepływu powietrza przez drogi oddechowe oraz pośrednią ocenę nadwrażliwości oskrzeli. Jeśli w badaniu wykazana zostanie odwracalna obturacja (zwężenie oskrzela), jest to podstawa do rozpoznania astmy, która może mieć podłoże alergiczne. Najczęściej wykonuje się spirometrię dynamiczną. Najpierw pacjent robi kilka spokojnych oddechów. Następnie powoli nabiera jak najwięcej powietrza, a potem jak najmocniej je wydmuchuje. Czynność powtarza się kilkakrotnie. Gdy powietrze nabiera się powoli i równie wolno je wydmuchuje, wtedy jest to spirometria statyczna.

Rynomanometria. To pomiar oporów powietrza, jakie panują w jamie nosowej podczas wdechu i wydechu. Badanie ocenia zdolność przepływu powietrza, w zależności od różnicy ciśnienia między początkiem i końcem jamy nosowej. Wariantem jest rynomanometria z próbą prowokacyjną, podczas której pomiar wykonuje się przed oraz po podaniu czynnika wywołującego obkurczenie błony śluzowej nosa (np. alergenu).

Alergia wziewna

Powodują ją alergeny, które wdychamy. Najczęściej mamy do czynienia z tzw. pyłkowicą, czyli alergią wywołaną pyłkami kwitnących roślin.

Coraz częściej zdarza się reagować alergią na rozpylony lakier do włosów czy substancje lotne uwalniane np. przez rozgrzaną teflonową patelnię. Objawy Reakcją na pyłki roślin jest silny katar i jednocześnie uczucie zatkania nosa. Często kichasz, boli Cię głowa i mogą pojawić się problemy z koncentracją.

Typowym objawem jest zapalenie spojówek – oczy intenstywnie łzawią, pieką i są opuchnięte. Uczulenia na pyłki roślin pojawiają się wyłącznie w okresie pylenia danej rośliny. Są szczególnie uciążliwe w suche i wietrzne dni. W przypadku domowych alergenów reakcja może pojawiać się przez cały rok. Podczas uczulenia na roztocze kurzu domowego męczy Cię suchy kaszel, nasilający się w nocy i nad ranem. Pojawia się też ucisk w klatce piersiowej i świszczący oddech.

Czasami organizm reaguje gwałtownym skurczem oskrzeli i głęboką dusznością – wtedy konieczna jest szybka pomoc lekarska. Alergia oddechowa wywołana przez pleśń, która jest zwykle w łazience i kuchni, ale może rozwijać się również np. w materacu lub pod tapetą, nasila się w pochmurne dni, przy dużej wilgotności powietrza.

To uczula najczęściej

❖ Pyłki kwitnących roślin ❖ Sierść zwierząt (czytaj na str. IV) ❖ Zarodniki grzybów i pleśni ❖ Odchody roztoczy (mikroskopijne pajęczaki, gnieżdżące się w zakurzonych miejscach, w pościeli, dywanach, meblach) ❖ Wełna ❖ Pierze

Tele Tydzień
Więcej na temat:rozpoznanie | Ge | odczulanie | W.E. | we

Zobacz również

  • Chociaż to nie jest sezon na pyłki roślin, domownicy uskarżają się na objawy alergii? Winowajcą może być leszczyna. Zaczyna pylić jako pierwsza, w połowie lub pod koniec stycznia. Akurat ten... więcej

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.