Reklama
  • Czwartek, 19 maja 2016 (13:00)

    Gdy pylą trawy... chleb uczula. Czym jest zespół alergii jamy ustnej?

Większość osób nie zwraca uwagi na tak drobne dolegliwości, jak chwilowe mrowienie czy szczypanie w okolicy warg po zjedzeniu np. jabłka. Te delikatne symptomy mogą być jednak oznaką rozwijającego się zespołu warzywno–owocowego, fachowo zwanego zespołem alergii jamy ustnej (z ang. OAS – oral allergy syndrome).

Podstępne białka

Osoby uczulone na pyłki drzew, traw i chwastów mogą nadwrażliwie reagować na niektóre owoce, warzywa, przyprawy, a nawet pieczywo. Dzieje się tak dlatego, że substancje białkowe w nich obecne są strukturalnie podobne do alergenów znajdujących się w pyłkach.

Reklama

Jednak w odróżnieniu od prawdziwej alergii pokarmowej, zespół warzywno-owocowy zazwyczaj ogranicza się tylko do jamy ustnej i warg, ewentualnie dodatkowo pokrzywki na skórze. Do najczęstszych objawów należy uczucie pieczenia, szczypania lub mrowienia warg, jamy ustnej i gardła albo swędzenie podniebienia. Usta i dziąsła mogą spuchnąć. Niektórym osobom dokucza chrypka.

Dolegliwości zaczynają doskwierać natychmiast po zetknięciu uczulającego pokarmu z błoną śluzową jamy ustnej. OAS wywołują na ogół surowe owoce i warzywa. Uważa się, że zespół alergii jamy ustnej występuje u 5–10 proc. dorosłych pacjentów z alergią pyłkową.

Rozwija się zwykle kilka lat po pojawieniu się alergicznego nieżytu nosa (kataru siennego). Pierwsze dolegliwości, czyli swędzenie w jamie ustnej i gardle, często są przez pacjentów ignorowane. Lepiej jednak zwrócić na nie uwagę. Lekceważenie OAS może prowadzić z czasem do nasilenia dolegliwości, a nawet anafilaksji: obrzęku górnych dróg oddechowych oraz spadku ciśnienia krwi.

Od brzozy do selera

W Polsce zespół OAS najczęściej wywołują alergeny pyłku brzozy. Osoby na nie uczulone mogą czuć drętwienie i pieczenie w jamie ustnej po zjedzeniu niektórych warzyw i owoców. Winowajcą jest silnie alergizujące białko Bet v 1, należące do rodziny białek znajdujących się też w: jabłkach, czereśniach, gruszkach, morelach, selerze, ziemniakach, marchwi, orzechach laskowych i soi.

Proteiny te są zbudowane nie tylko z podobnych aminokwasów, ale też są one ułożone w cząsteczce białka w takiej samej kolejności. Nasz układ odpornościowy rozpoznaje je jako identyczne i prowokuje szybką reakcję uczuleniową, gdy tylko białko zetknie się z jamą ustną. U osób uczulonych także na pyłki leszczyny, olchy, grabu i dębu mogą pojawić się dodatkowo dolegliwości jamy ustnej po zjedzeniu truskawek i fasoli mung. Warto wiedzieć, że alergizujące białka znajdują się również w lateksie.

To rodzaj gumy pochodzącej z mlecznego soku drzewa kauczukowego. Osoby nadwrażliwe na lateks mogą cierpieć na OAS po spożyciu kiwi, banana, awokado, mango, melona i pomidora. Na szczęście, mamy także dobre wiadomości dla alergików. Większość uczulających białek roślinnych staje się nieszkodliwa po termicznej obróbce (np. gotowaniu i pieczeniu) warzyw i owoców. Jednak niektóre proteiny są na tyle trwałe, że zachowują swoje właściwości nawet po przeróbce w wysokich temperaturach.

Piknik w trawie

Alergia na pylące trawy, np. wszędobylską wysoką tymotkę łąkową, wiechlinę łąkową i komosę białą, czasem idzie w parze z doustnym uczuleniem na różne warzywa i owoce. Na długiej liście są m.in.: pomidory, pomarańcze, brzoskwinie, ananasy, seler, szparagi, papryka, arbuz, melon, dynia, ogórek, marchew, soja, cukinia, owoc liczi, jabłko, banan, wiśnia, brzoskwinia, gruszka, orzech ziemny i laskowy, ziemniak oraz rzepak.

Poszczególne gatunki traw są ze sobą bardzo blisko spokrewnione genetycznie, a więc alergeny zawarte w ich pyłkach są zgodne ze sobą w 95 proc. Dlatego osoba uczulona na jeden gatunek trawy, zareaguje alergicznie także na pozostałe trawy oraz jadalne rośliny zawierające pokrewne alergizujące białka. Niektóre przyprawy mogą prowadzić do reakcji alergicznych u osób z alergią na pyłki bylicy pospolitej i brzozy. OAS występuje najczęściej po zjedzeniu przypraw i warzyw z rodziny selerowatych: marchwi, pasternaku, selera, pietruszki, kuminu, koperku, kopru włoskiego, majeranku, kminku, anyżu i kolendry, a także musztardy (z gorczycą należącą do rodziny kapustowatych).

Alergia na popularne curry dotyczy zwykle uczulonych na pylenie brzozy, olchy i leszczyny. W najłagodniejszej formie objawia się w postaci drętwienia języka. Skłonność do alergii wzrasta, gdy stosujemy mieszanki, bo mogą one zawierać od trzech nawet do 18 składników. Najlepiej poddawać je więc obróbce termicznej (gotować, piec).

Antidotum na wstrząs

Osoby, które choć raz miały objawy anafilaksji, powinny nosić ze sobą autostrzykawkę albo ampułkostrzykawkę z adrenaliną. Hormon ten mobilizuje organizm: powoduje wzrost ciśnienia tętniczego, zmniejsza obrzęk i wydzielanie substancji zapalnych, a więc odwraca skutki wstrząsu anafilaktycznego.

Receptę na zestaw ratujący życie wypisze osobie uczulonej lekarz. Ampułkostrzykawka to połączenie ampułki z lekiem i strzykawką, gotowe do natychmiastowego wstrzyknięcia. Zaś autostrzykawka zaopatrzona jest w automatyczny „wypychacz” leku do iniekcji. Uwaga: zagrożenie anafilaksją wiąże się przede wszystkim ze zjedzeniem selera oraz soi.

Noszenie przy sobie adrenaliny zaleca się też nadwrażliwym na orzeszki ziemne, orzechy czy musztardę, gdyż te pokarmy wiążą się z większym ryzykiem uogólnionej reakcji uczuleniowej.

Nasz ekspert dr Maria Sterczewska, spec. medycyny naturalnej: Układ odpornościowy alergika błędnie rozpoznaje wroga również w zupełnie nieszkodliwych związkach obecnych w powietrzu i w żywności.

Metody terapii

Objawy alergii łagodzą leki do stosowania doraźnego lub długofalowa terapia odczulająca.

1 Preparaty antyhistaminowe. Hamują reakcję alergiczną organizmu. Powodują jednak powikłania: znużenie, czasem otępienie.

2 Glikokortykosteroidy donosowe. Szybko znoszą blokadę nosa i obrzęk błony śluzowej. Działają miejscowo i nie mają takich skutków ubocznych jak zwykłe krople do nosa obkurczające śluzówkę.

3 Odczulanie. Uczy organizm tolerować alergeny. Kuracja trwa od 3 do 5 lat. Szczepionka może być podawana w formie zastrzyków (refundowane, ale wymagają wizyt w gabinecie alergologa) lub w postaci kropli lub tabletek pod język (terapię można stosować w domu, ale nie jest refundowana).

Życie na gorąco

Zobacz również

  • Kuracja była skuteczna? Poradźcie, jak to zrobić! Czekamy na Wasze sprawdzone sposoby leczenia Katar, kaszel i drapanie w gardle zwykle kojarzymy z częstymi o tej porze roku infekcjami. Objawy te... więcej

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.