Reklama
  • Środa, 28 września 2016 (15:06)

    Pokrzywka. Skąd bierze się uczulenie? Jak pozbyć się bąbli?

Reklama

Moja pacjentka, pięćdziesięciosiedmioletnia pani Martyna, przed miesiącem przeszła zabieg ortopedyczny, ale w moim gabinecie pojawiła się z całkiem innego powodu. Od paru tygodni zmagała się z dziwnymi zmianami skórnymi: codziennie po południu na jej skórze pojawiały się piekące ciemnoróżowe bąble.

Najpierw niewielkie, po paru godzinach osiągały nawet 1,5 cm średnicy i 2–3 mm wysokości. Jednego dnia pokryte były nimi stopy i łydki, następnego – biodra i ramiona, kolejnego – plecy kobiety. Bąble znikały po kilku godzinach, ale wracały nazajutrz.

Od razu rozpoznałem ostrą pokrzywkę, co potwierdził wywiad przeprowadzony z pacjentką. Jak się okazało, przez miesiąc po zabiegu chirurgicznym musiała robić sobie zastrzyki z lekiem przeciwzakrzepowym. To standardowa procedura po wielu operacjach. Jednym z możliwych działań niepożądanych bywa właśnie pokrzywka.

Dlaczego pęcherze?

Leki przeciwzakrzepowe rozszerzają drobne naczynia krwionośne, co zwiększa przepuszczalność ich ścianek i umożliwa przenikanie do tkanek różnych substancji zapalnych.

Gdy organizm źle toleruje te medykamenty, zwiększa wydzielanie histaminy. Dochodzi wtedy do obrzęku naczyń, czego widocznym efektem skórnym są pęcherze.

Podobnie zadziałać mogą popularne i dostępne bez recepty doustne preparaty NLPZ, tj. niesterydowych leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych – szczególnie kwasu acetylosalicylowego i jego pochodnych, i przeciwreumatyczne żele z salicylanami i diklofenakiem. U niektórych osób piekące wykwity mogą pojawić się też po zażyciu antybiotyków, np. penicyliny.

Ostra reakcja skórna rzadko miewa podłoże alergiczne: typowe dla alergii podwyższone wartości IgE stwierdza się tylko w 15 proc. przypadków. Najczęściej u osób uczulonych na niektóre pokarmy i konserwanty, lateks, pyłki roślinne, sierść zwierząt. Alergeny mogą być też wewnątrzpochodne: ich przyczyną bywają niewyleczone zęby, zapalenia zatok czy przydatków.

U większości osób pokrzywka ma tło autoimmunologiczne, co oznacza, iż towarzyszy schorzeniom na tle autoagresji, np. zapaleniu tarczycy, schorzeniom reumatoidalnym, zapaleniu naczyń krwionośnych. U 5 proc. chorych objawy wywołują czynniki mechaniczne i fizykalne: bąble powstają wskutek ucis ku, wysiłku, stresu, kontaktu skóry z zimnem, wiatrem i wodą.

Przyczyną wysiewu pęcherzy może być zakażenie bakteryjne (często paciorkowcami), wirusowe (np. w przewlekłym zapaleniu wątroby typu C), infekcje grzybicze i pasożytnicze, np. zakażenie lambliami.

Diagnostyka zmian

Pierwszym krokiem jest szczegółowy wywiad lekarski dotyczący zażywanych leków i ewentualnej alergii na różne substancje. Jeśli wynika z niego, że w przeszłości doszło już do ataku pokrzywki, np. po spożyciu jakiegoś pokarmu, kontakcie z psem, kotem czy silnie uczulającą karmą dla rybek, wykonać należy specjalistyczne badania w kierunku alergii (testy z krwi lub skórne).

Przy podejrzeniu u pacjenta autoimmunologicznego tła wysypki, oznacza się marker stanu zapalnego CRP. Lekarz powinien też zlecić pacjentowi badanie charakterystycznych przeciwciał skierowanych przeciwko własnym tkankom. Przy podejrzeniu pasożytów szybką odpowiedź daje test biorezonansem, można też badać próbki kału.

Leczenie

W przypadku alergii najłatwiej byłoby odizolować chorego od substancji uczulającej, lecz nie zawsze jest to możliwe. Pomyśleć wtedy warto o kuracji odczulającej. Niealergiczny świąd i pieczenie w dużym stopniu niwelują leki hamujące wydzielanie histaminy. Powinny być zaordynowane przez lekarza i zażywane pod kontrolą. Stosowane są preparaty starej i nowej generacji, np. loratydyna, cetyryzyna, feksofenadyna.

Lekarz często zapisuje dwa preparaty, by zwiększyć ich skuteczność. Czasem ulgę przynosi ranitydyna – środek na zgagę. Gdy świąd nie daje zasnąć, najbardziej dokuczliwe zmiany skórne można smarować maścią z kortykosteroidem. Sterydów nie powinno się jednak stosować przez dłuższy czas, bo mogą pocieniać skórę. Dobre efekty daje żel Altacet, łagodzące apteczne żele i balsamy dla alergików. Przed ich użyciem należy umyć ciało mydłem dla dzieci lub płynem dla skóry wrażliwej.

Kiedy do szpitala?

Szczególny niepokój powinien wzbudzić obrzęk warg chorego (tzw. obrzęk naczynioruchowy Quinckego), będący pierwszym symptomem obrzęku twarzy, a także błony śluzowej dróg oddechowych i krtani.

Ten wyjątkowo groźny rodzaj pokrzywki może wystąpić po zjedzeniu silnie uczulającego pokarmu, np. krewetek, fistaszków czy daktyli. Bywa też niekiedy nas tępstwem ukąszenia przez owada.

Taki stan jest bezpośrednim zagrożeniem dla życia.

Potrzebne jest wówczas natychmiasto we podanie adrenaliny, ewentualnie kortykosteroidów. Czasem konieczna bywa tracheotomia – otwarcie przedniej ściany tchawicy i wprowadzenie rurki do światła dróg oddechowych.

Inaczej nasilający się obrzęk krtani uniemożliwi przedostanie się powietrza do płuc – pozbawiony dopływu tlenu chory może się udusić.

Sięgnij po sprawdzone metody naturalne

By zminimalizować dokuczliwe objawy i uniknąć nawrotów, warto przestrzegać kilku zasad: Codziennie rób sobie ciepłą kąpiel z mąką ziemniaczaną, która łagodzi objawy. Garść mąki wrzuć do wanny z wodą o temp. 37°C i pozostań w niej przez 15 minut. Na koniec schłodź nogi i ręce chłodniejszą wodą, by obkurczyć naczynia krwionośne.

Kilka razy w ciągu dnia przecieraj chusteczkami nawilżającymi miejsca szczególnie pocące się, np. pod kolanami, w zagłębieniach łokci, pod biustem.

Zrezygnuj z picia alkoholu. Nawet niewielka jego ilość powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych i nasilenie objawów.

Odstaw rozgrzewające pokarmy, np. dania z cynamonem i im birem, przyprawiane gałką muszkatołową. Unikaj też chrzanu, musztardy, kminu rzymskiego, a także ostrych przypraw, zwłaszcza papryczek chili, curry i kurkumy.

W czasie leczenia nie zażywaj żadnych suplementów i leków dostępnych bez recepty (możesz je brać po konsultacji z lekarzem). Wypróbuj leki homeopatyczne.

Po czym je poznasz?

Charakterystyczne dla bąbli pokrzywkowych są: szybki rozwój (kilka minut), towarzyszący świąd o różnym nasileniu, utrzy mywanie się w jednym miejscu nie dłużej niż 24 godziny i ustępowanie zmian bez pozostawienia śladu. Średnica bąbli waha się od paru milimetrów do kilku centymetrów, mogą się one łączyć w duże wykwity.

Życie na gorąco

Zobacz również

  • U jednej na 230 milionów osób kontakt z wodą może wywołać poważną reakcję alergiczną. Trzydziestoletnia dziś Rachel Prince od 12. roku życia cierpi na chorobę znaną jako świąd wodny. Od tamtej... więcej

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.